CHÚC MỪNG HỌC VIÊN CAO HỌC KHOA HỆ THỐNG THÔNG TIN CÓ BÀI BÁO ĐƯỢC CÔNG BỐ TRÊN TẠP CHÍ QUỐC TẾ Q1 – INTERNATIONAL JOURNAL OF MEDICAL INFORMATICS
International Journal of Medical Informatics (IJMI) là tạp chí khoa học quốc tế thuộc Nhà xuất bản Elsevier, chuyên công bố các nghiên cứu về hệ thống thông tin y tế, hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, trí tuệ nhân tạo và học máy trong chăm sóc sức khỏe. Tạp chí được lập chỉ mục trong Web of Science (SCIE), thuộc nhóm Q1 trên Scopus, với CiteScore 8.8 và Impact Factor khoảng 5.0.
Trang thông tin về tạp chí: International Journal of Medical Informatics | ScienceDirect.com by Elsevier
Tên bài báo: “Knowledge-Guided Counterfactual Explanations for Diabetes Risk Decision Support: A Directional Intervention Taxonomy”
Học viên thực hiện: Thiều Anh Vân – 250104026 – Học viên cao học Khóa 20, Khoa Hệ thống Thông tin (Tác giả chính)
Abstract:
Các mô hình học máy hiện nay dự đoán nguy cơ đái tháo đường khá chính xác, nhưng phần lớn chỉ đưa ra kết quả dự đoán mà chưa cho biết người dùng cần thay đổi điều gì để giảm nguy cơ. Giải thích phản thực (counterfactual explanation) hứa hẹn lấp khoảng trống này bằng cách gợi ý các thay đổi cụ thể; tuy nhiên, các phương pháp phản thực thông thường thường sinh ra khuyến nghị phi thực tế hoặc sai hướng, chẳng hạn đề xuất thay đổi đặc trưng bất biến (như tuổi) hoặc dịch chuyển một yếu tố theo chiều có hại.
Nghiên cứu đề xuất khung giải thích phản thực có dẫn hướng bằng tri thức (knowledge-guided counterfactual), với đóng góp trọng tâm là một phân loại (taxonomy) can thiệp theo hướng gồm 5 lớp: Bất biến (immutable), chỉ tăng (up), chỉ giảm (down), hai chiều (bidirectional) và có điều kiện (conditional). Phân loại được tích hợp trên nền DiCE-ML và mô hình XGBoost, ràng buộc quá trình sinh phản thực để khuyến nghị vừa khả thi về mặt hành động, vừa hợp lý về mặt lâm sàng.
Thực nghiệm trên bộ dữ liệu khảo sát sức khỏe BRFSS 2021 (n = 236.378) cho thấy khung đề xuất nâng tính khả hành động (actionability) từ 0,665 lên 0,988, đưa tỉ lệ vi phạm sai hướng từ 0,435 về 0, đồng thời cải thiện tính hợp lệ (validity) từ 0,752 lên 0,808. Kết quả cho thấy hướng tiếp cận giúp chuyển giải thích từ mức kiểm định/giải thích sang mức tư vấn can thiệp hành động, phục vụ hệ hỗ trợ quyết định sàng lọc đái tháo đường tuýp 2.
DOI bài báo: https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2026.106555
